Referentiecomponenten

Uit ROSA Wiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Deze pagina is vastgesteld door Architectuurraad, op 14 april 2026.
Toelichting: Oorspronkelijk vastgesteld op 10-11-2022. Wijzigingen als nieuw toegevoegde referentiecomponenten of wijzigingen in bestaande referentiecomponenten worden periodiek uitgevoerd en vastgesteld. Informatie hierover is bij de individuele referentiecomponenten te vinden. De referentiecomponenten zijn in 2026 ingedeeld in 6 ketendomeinen ipv 4 en daarna opnieuw vastgesteld

Inleiding[bewerken]

De informatie-uitwisseling tussen organisaties wordt ondersteund met referentiecomponenten en standaarden. Een referentiecomponent is een generiek beschreven applicatie die noodzakelijk is voor informatieverwerking in de keten. Referentiecomponenten kennen verschillende implementaties in de vorm van ketenvoorzieningen.

De referentiecomponenten zijn in de ROSA geordend conform ketendomeinen en IV-domeinen.

Grouping IAM Voorziening waarmee digitale identiteiten worden aangemaakt, verwerkt en eventueel vernietigd. Deze ondersteunt het identiteitenbeheer. (ApplicationComponent) Identiteitsbeheervoorzieni- ng Een systeem waarin identiteiten worden geregistreerd en op basis van die identiteiten identiteitsverklaringen beschikbaar worden gesteld. (ApplicationComponent) Identity provider Voorziening waarmee de toegang van digitale identiteiten kan worden verbreed of beperkt, d.m.v. van rechten. (ApplicationComponent) Autorisatievoorziening De Federatieve hub vervult een hubfunctie tussen functie tussen (Authenticerende of Delegerende) Identity Providers en Diensten met SSO. Van een Identity Provider ontvangt de Federatieve hub een Identiteitsverklaring. Deze kan worden doorgestuurd naar een Diensten met SSO. Deze uitwisselingen vinden alleen plaats met Identity Providers en Diensten met SSO waarmee de Federatieve hub een vertrouwensrelatie heeft. (ApplicationComponent) Federatieve hub Voorziening waarmee Authenticatiemiddelen worden uitgegeven, ingenomen en vernietigd. (ApplicationComponent) Authenticatiemiddelenvoo- rziening Een virtuele voorziening voor het ondersteunen van Self-Sovereign-Identity (SSI) services. Met self-sovereign identity (SSI) heeft de gebruiker de mogelijkheid om unieke identificatoren te maken en te beheren alsook om identiteit data op te slaan. In een self-sovereign identity aanpak kunnen gebruikers hun eigen identiteit maken en beheren, zonder dat ze afhankelijk zijn van een centrale autoriteit. (ApplicationComponent) SSI-dienst Grouping Gegevensuitwisseling Een systeem dat gegevens ontvangt van een ander systeem in een M2M interactie (ApplicationComponent) Gegevensafnemend systeem Een systeem dat webservices aanbiedt voor het implementeren van dienstverlening (ApplicationComponent) Applicatieserviceaanbiede- nd systeem Een systeem dat webservices aanroept (afneemt) van een andere systeem van dezelfde of een andere dienstverlener (ApplicationComponent) Applicatieserviceafnemend systeem Een systeem dat gegevens verzend naar een ander systeem in een M2M interactie (ApplicationComponent) Gegevensleverend systeem Een register waar door onderwijsinstellingen gecontracteerde leveranciers voor hun (SaaS) diensten aangeven wat de eindpunten zijn van door hun systemen voor diensten voor die onderwijsinstellingen. Ook landelijke en andere diensten kunnen in potentie hier hun eindpunten registreren. (ApplicationComponent) Serviceregister Een register waar scholen in aangeven dat een door hun gekozen dienstverlener in een bepaalde keten in een bepaalde rol (voor een bepaald doel) namens hun mogen deelnemen om mogelijk privacy gevoelige data te verwerken. (ApplicationComponent) Mandateringsvoorziening Een voorziening waar mensen en machines semantiek van begrippen kunnen opvragen. (ApplicationComponent) Begrippenvoorziening Een voorziening die gegevens als linked data ter beschikking stelt (ApplicationComponent) Linked Data Publicatieplatform Grouping IBP Systeem met mogelijk IBP gevoelige data die verwerkt wordt en waarvoor een verwerkingsovereenkomst nodig is (zijn) (ApplicationComponent) Gegevensverwerkend Systeem In dit ketendomein zijn de architectuurelementen ondergebracht die leiden tot het onderwijsaanbod van onderwijsorganisaties en de erkenning ervan (bijvoorbeeld door de overheid). Ook elementen die leiden tot het tot stand komen van onderlinge samenwerkingen tussen onderwijsorganisaties zijn in dit domein ingedeeld. (Grouping) Definiëring Een wettelijke registratie van gegevens die relevant zijn voor erkennig en accreditering van onderwijs. (ApplicationComponent) Registratie onderwijserkenningen Een wettelijke registratie van gegevens over onderwijsinrichting die relevant zijn voor erkennig en accreditering van onderwijs. (ApplicationComponent) Registratie onderwijsinrichting Een wettelijke registratie van onderwijspersoneel Er zijn meerdere voorzieningen die dit implementeren, zie bv Zie bv https://ambtenarensalaris.nl/kennisbank/onderwijs/wat-is-het-lerarenregister/ maar ook https://www.schoolleidersregisterpo.nl/ (ApplicationComponent) Registratie onderwijspersoneel Een voorzieningstype die een vorm van verplicht verantwoorden ondersteund. (ApplicationComponent) Verantwoordingsvoorzieni- ng Voorziening voor het aanmaken en beheren van digitale ondertekeningen. (ApplicationComponent) Digitale ondertekenvoorziening Dit ketendomein bevat architectuurelementen die leiden tot het publiceren van aangeboden onderwijs en aangeboden begeleiding door de onderwijsorganisatie, zodat aankomende onderwijsdeelnemers zich op dat aanbod kunnen oriënteren en het aanbod kunnen vergelijken met als doel zich hiervoor te gaan aanmelden. Onderwijsorganisaties kunnen hierbij het aanbod personaliseren voor de behoeften van de (aankomend) onderwijsdeelnemer. De aanmelding volgt op de oriëntatie. (Grouping) Ontwikkeling Systeem met verzameling van (verzamelingen van) items voor toetsen, oefeningen en examens, voorzien van metadata. Biedt zoek- en export functionaliteit. (ApplicationComponent) Itembank Een Learning Content Management Systeem (LCMS) is een systeem ten behoeve van het maken en beheren van leermateriaal (zowel door uitgevers als ook op scholen). (ApplicationComponent) Learning Content Management Systeem Database met metadata over educatieve content (zowel digitale als fysieke content). De database kan worden ontsloten met een Leermiddelencatalogus en toegevoegd worden middels een Metadataharvester. (ApplicationComponent) Metadatarepository educatieve content Zorgt voor het verzamelen en aggregeren van metadata van educatieve content (ApplicationComponent) Metadataharvester Een leermiddelencatalogus met informatie over leermiddelen van één leverancier. (ApplicationComponent) Leverancierspecifieke leermiddelencatalogus Een leermiddelencatalogus waarin informatie is samengebracht over leermiddelen van meerdere leveranciers. (ApplicationComponent) Overkoepeldende leermiddelencatalogus Een voorziening met informatie over beschikbare leermiddelen voor een bepaalde onderwijsleersituatie. (ApplicationComponent) Leermiddelencatalogus Voorziening waarmee kopers leermaterialen (fysiek en digitaal) kunnen bestellen en laten leveren. (ApplicationComponent) Leermiddelmarktplaats Dit ketendomein omvat de architectuurelementen waarbij de onderwijsdeelnemer en onderwijsaanbieder een overeenkomst tot onderwijsdeelname aangaan waarbij ze zich committeren aan het overeengekomen aanbod, inclusief de daarbij behorende verplichtingen. Het kan om inschrijven gaan op een complete opleiding als ook het intekenen op opleidingsonderdelen. Verder vallen onder dit ketendomein de architectuurelementen die een rol spelen bij het opstellen van en (her)plaatsen in een leerroute (ook gedurende een lopende inschrijving) van de onderwijsdeelnemer en het eventueel aanvragen van extra ondersteuning (in het kader van deelnemerbegeleiding). (Grouping) Oriëntatie en Aanmelding Een systeem dat verzamelde informatie over opleidingsaanbod van verschillende onderwijsinstellingen bevat. (ApplicationComponent) Opleidingsbeheersysteem Een systeem waarmee individuen zich kunnen aanmelden voor een opleiding bij een onderwijsinstelling. (ApplicationComponent) Aanmeldvoorziening Dit ketendomein omvat architectuurelementen die leiden tot het daadwerkelijk plannen en ontwikkelen van het onderwijs en het onderwijsteam en de ontwikkeling dan wel selectie van leermiddelen. (Grouping) Inschrijving en Plaatsing Een systeem waarbij het overstapdossier van een leerling wordt bijgehouden in het kader van passend onderwijs. (ApplicationComponent) Regionaal platform (overstapdossier) Een wettelijke registratie van gegevens van onderwijsdeelnemers. (ApplicationComponent) Registratie onderwijsdeelnemers Virtueel administratiesysteem van een onderwijsinstelling voor het vastleggen van basisgegevens van onderwijsdeelnemers. Hiermee wordt het totaal van informatiesystemen aangeduid die een onderwijsinstelling gebruikt voor het beheren van aanmeldingen, inschrijvingen en resultaten van leerlingen. (ApplicationComponent) Administratiesysteem onderwijsdeelnemer Dit ketendomein omvat architectuurelementen die leiden tot het in detail plannen van de onderwijs (roosteren), het volgen c.q. verzorgen van het onderwijs, het vastleggen van uitkomsten van de leeractiviteiten (leerresultaten), monitoren van de voortgang en het begeleiden van keuzes die tot aanpassingen in de leerroute leiden. NB aanpassingen in de leerroute worden vastgelegd in de onderwijsdeelname en de daarbij geldende architectuurelementen vallen onder “Inschrijving en plaatsing”. (Grouping) Uitvoering Een wettelijke registratie van onderwijsresultaten (ApplicationComponent) Registratie leerresultaten Een wettelijke registratie van verzuim onder onderwijsdeelnemers. Dit is het verzuimloket (?) (ApplicationComponent) Registratie verzuim onderwijsdeelnemers Een wettelijke registratie van vrijstellingen en vervangende leerplicht De [http://wetten.overheid.nl/BWBR0013800/2016-08-01#Hoofdstuk6a_Paragraaf3_Artikel24h Wet op het onderwijstoezicht art. 24h bepaalt dat er een 'Register vrijstellingen en vervangende leerplicht'] is. DUO beheert dit en maakt het beschikbaar voor gemeenten als het 'Verzuimloket'. (ApplicationComponent) Registratie vrijstellingen en vervangende leerplicht Een voorziening die centraal digitale identiteiten genereert (anonieme gebruikers) om zo toegang te bieden tot digitale leermiddelen die aangesloten ketenpartijen via de voorziening beschikbaar stellen. (ApplicationComponent) Ketenidentiteitsvoorziening Een systeem voor toets- en examenafnames. (ApplicationComponent) Toetssysteem Planning van inzet van middelen (zoals medewerkers), voor (onderwijs-)activiteiten, al dan niet gekoppeld aan onderwijsdeelnemers. (ApplicationComponent) Planning- en roostersysteem Een online dienst waarbij een gebruiker o.b.v. een licentie een digitaal leermiddel kan gebruiken. Typisch wordt deze dienst ontsloten via een webbrowser en kan de gebruiksomgeving geïntegreerd worden in een onderwijsleeromgeving. (ApplicationComponent) Gebruiksomgeving digitaal leermateriaal In dit ketendomein zijn de architectuurelementen rondom het formaliseren van leerresultaten tot onderwijsresultaten en het vastleggen daarvan, het verantwoorden (van een deel) van die resultaten, de diplomering/certificering van de onderwijsdeelnemer en het (laten) vastleggen van onderwijsresultaten in een persoonlijk portfolio van de onderwijsdeelnemer. (Grouping) Validatie en Certificering Een wettelijke registratie van onderwijsresultaten (ApplicationComponent) Registratie leerresultaten SpecializationRelationship ServingRelationship ServingRelationship SpecializationRelationship ServingRelationship SpecializationRelationship AggregationRelationship AggregationRelationship SpecializationRelationship SpecializationRelationship AggregationRelationship Deze svg is op 22-04-2026 17:44:55 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 22-04-2026 17:44:55 CEST

Referentiecomponenten[bewerken]

NaamBeschrijving
AanmeldvoorzieningEen systeem waarmee individuen zich kunnen aanmelden voor een opleiding bij een onderwijsinstelling.
Administratiesysteem onderwijsdeelnemerVirtueel administratiesysteem van een onderwijsinstelling voor het vastleggen van basisgegevens van onderwijsdeelnemers. Hiermee wordt het totaal van informatiesystemen aangeduid die een onderwijsinstelling gebruikt voor het beheren van aanmeldingen, inschrijvingen en resultaten van leerlingen.
Applicatieserviceaanbiedend systeemEen systeem dat webservices aanbiedt voor het implementeren van dienstverlening
Applicatieserviceafnemend systeemEen systeem dat webservices aanroept (afneemt) van een andere systeem van dezelfde of een andere dienstverlener
AuthenticatiemiddelenvoorzieningVoorziening waarmee Authenticatiemiddelen worden uitgegeven, ingenomen en vernietigd.
Authenticerende IdPEen Identity Provider die de identificatie en authenticatie van eindgebruikers uitvoert. De Authenticerende Identity Provider beschikt hiervoor over authenticatiemiddelenvoorziening.
Authenticerende dienstDe Authenticerende Dienst verzorgt zelfstandig de authenticatie en autorisatie van eindgebruikers en beschikt hiervoor over een eigen register van identiteiten, authenticatiemiddelenvoorziening en een autorisatievoorziening.
AutorisatievoorzieningVoorziening waarmee de toegang van digitale identiteiten kan worden verbreed of beperkt, d.m.v. van rechten.
BegrippenvoorzieningEen voorziening waar mensen en machines semantiek van begrippen kunnen opvragen.
Bronsysteem identiteitenEen systeem dat de registratie, het beheer en de uitwisseling van persoonsgegevens ondersteunt.
Delegerende IdPEen Identity Provider die de identificatie en authenticatie van eindgebruikers delegeert aan een Authenticerende Identity Provider.
DienstEen systeem dat voor gebruikers relevante gegevens of programmatuur beheert en beschikbaar stelt.
Dienst met SSOEen Dienst die bij de authenticatie van eindgebruikers gebruikt maakt van een Identiteitsverklaring afgegeven door een (Authenticerende of Delegerende) Identity Provider of een Federatieve Hub. De Dienst met SSO verzorgt daarnaast de autorisatie van eindgebruikers en beschikt hiervoor over een eigen register van identiteiten en een autorisatievoorziening.
Digitale ondertekenvoorzieningVoorziening voor het aanmaken en beheren van digitale ondertekeningen.
Federatieve hubDe Federatieve hub vervult een hubfunctie tussen functie tussen (Authenticerende of Delegerende) Identity Providers en Diensten met SSO.

Van een Identity Provider ontvangt de Federatieve hub een Identiteitsverklaring. Deze kan worden doorgestuurd naar een Diensten met SSO.

Deze uitwisselingen vinden alleen plaats met Identity Providers en Diensten met SSO waarmee de Federatieve hub een vertrouwensrelatie heeft.
Gebruiksomgeving digitaal leermateriaalEen online dienst waarbij een gebruiker o.b.v. een licentie een digitaal leermiddel kan gebruiken. Typisch wordt deze dienst ontsloten via een webbrowser en kan de gebruiksomgeving geïntegreerd worden in een onderwijsleeromgeving.
Gegevensafnemend systeemEen systeem dat gegevens ontvangt van een ander systeem in een M2M interactie
Gegevensleverend systeemEen systeem dat gegevens verzend naar een ander systeem in een M2M interactie
Gegevensverwerkend SysteemSysteem met mogelijk IBP gevoelige data die verwerkt wordt en waarvoor een verwerkingsovereenkomst nodig is (zijn)
IdentiteitsbeheervoorzieningVoorziening waarmee digitale identiteiten worden aangemaakt, verwerkt en eventueel vernietigd. Deze ondersteunt het identiteitenbeheer.
Identity providerEen systeem waarin identiteiten worden geregistreerd en op basis van die identiteiten identiteitsverklaringen beschikbaar worden gesteld.
ItembankSysteem met verzameling van (verzamelingen van) items voor toetsen, oefeningen en examens, voorzien van metadata. Biedt zoek- en export functionaliteit.
KetenidentiteitsvoorzieningEen voorziening die centraal digitale identiteiten genereert (anonieme gebruikers) om zo toegang te bieden tot digitale leermiddelen die aangesloten ketenpartijen via de voorziening beschikbaar stellen.
Learning Content Management SysteemEen Learning Content Management Systeem (LCMS) is een systeem ten behoeve van het maken en beheren van leermateriaal (zowel door uitgevers als ook op scholen).
LeermiddelencatalogusEen voorziening met informatie over beschikbare leermiddelen voor een bepaalde onderwijsleersituatie.
LeermiddelmarktplaatsVoorziening waarmee kopers leermaterialen (fysiek en digitaal) kunnen bestellen en laten leveren.
Leverancierspecifieke leermiddelencatalogusEen leermiddelencatalogus met informatie over leermiddelen van één leverancier.
Linked Data PublicatieplatformEen voorziening die gegevens als linked data ter beschikking stelt
MandateringsvoorzieningEen register waar scholen in aangeven dat een door hun gekozen dienstverlener in een bepaalde keten in een bepaalde rol (voor een bepaald doel) namens hun mogen deelnemen om mogelijk privacy gevoelige data te verwerken.
MetadataharvesterZorgt voor het verzamelen en aggregeren van metadata van educatieve content
Metadatarepository educatieve contentDatabase met metadata over educatieve content (zowel digitale als fysieke content). De database kan worden ontsloten met een Leermiddelencatalogus en toegevoegd worden middels een Metadataharvester.
OpleidingsbeheersysteemEen systeem dat verzamelde informatie over opleidingsaanbod van verschillende onderwijsinstellingen bevat.
Overkoepeldende leermiddelencatalogusEen leermiddelencatalogus waarin informatie is samengebracht over leermiddelen van meerdere leveranciers.
Planning- en roostersysteemPlanning van inzet van middelen (zoals medewerkers), voor (onderwijs-)activiteiten, al dan niet gekoppeld aan onderwijsdeelnemers.
Regionaal platform (overstapdossier)Een systeem waarbij het overstapdossier van een leerling wordt bijgehouden in het kader van passend onderwijs.
Registratie leerresultatenEen wettelijke registratie van onderwijsresultaten
Registratie onderwijsdeelnemersEen wettelijke registratie van gegevens van onderwijsdeelnemers.
Registratie onderwijserkenningenEen wettelijke registratie van gegevens die relevant zijn voor erkennig en accreditering van onderwijs.
Registratie onderwijsinrichtingEen wettelijke registratie van gegevens over onderwijsinrichting die relevant zijn voor erkennig en accreditering van onderwijs.
Registratie onderwijspersoneelEen wettelijke registratie van onderwijspersoneel Er zijn meerdere voorzieningen die dit implementeren, zie bv Zie bv https://ambtenarensalaris.nl/kennisbank/onderwijs/wat-is-het-lerarenregister/ maar ook https://www.schoolleidersregisterpo.nl/
Registratie verzuim onderwijsdeelnemersEen wettelijke registratie van verzuim onder onderwijsdeelnemers. Dit is het verzuimloket (?)
Registratie vrijstellingen en vervangende leerplichtEen wettelijke registratie van vrijstellingen en vervangende leerplicht

De Wet op het onderwijstoezicht art. 24h bepaalt dat er een 'Register vrijstellingen en vervangende leerplicht' is.

DUO beheert dit en maakt het beschikbaar voor gemeenten als het 'Verzuimloket'.
SSI-dienstEen virtuele voorziening voor het ondersteunen van Self-Sovereign-Identity (SSI) services. Met self-sovereign identity (SSI) heeft de gebruiker de mogelijkheid om unieke identificatoren te maken en te beheren alsook om identiteit data op te slaan. In een self-sovereign identity aanpak kunnen gebruikers hun eigen identiteit maken en beheren, zonder dat ze afhankelijk zijn van een centrale autoriteit.
ServiceregisterEen register waar door onderwijsinstellingen gecontracteerde leveranciers voor hun (SaaS) diensten aangeven wat de eindpunten zijn van door hun systemen voor diensten voor die onderwijsinstellingen. Ook landelijke en andere diensten kunnen in potentie hier hun eindpunten registreren.
ToetssysteemEen systeem voor toets- en examenafnames.
VerantwoordingsvoorzieningEen voorzieningstype die een vorm van verplicht verantwoorden ondersteund.
WalletEen component die gebruikt wordt door zijn houder om verifieerbare credentials en cryptografische sleutels aan te vragen, op te slaan, uit te geven, te tonen en te beheren. Credentials en sleutels kunnen op verschillende manieren worden beheerd en opgeslagen, onder andere op een lokaal apparaat, in een zelf-gehoste service of in een externe dienst van een derde partij. (OpenID for Verifiable Credential Issuance)