Standaarden en afspraken relevant voor onderwijs

Uit ROSA Wiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Deze pagina is vastgesteld door Architectuurraad, op 17 oktober 2024.

Navigatie[bewerken]

Standaarden en afsprakenInteroperabiliteit en het Edustandaard lagenmodelKetenvoorzieningenGemeenschappelijke informatievoorziening

Klik op een blok om naar de overzichtspagina van dit onderdeel van de GIV te navigeren.

Inleiding[bewerken]

Deze pagina biedt een overzicht van afspraken en standaarden die relevant zijn voor de informatievoorziening in het Nederlandse onderwijsdomein. Het doel is om inzicht te geven in de bouwstenen die gebruikt kunnen worden bij het opstellen van afspraken en afsprakenstelsels voor ketensamenwerkingen en ketenvoorzieningen.

Doel en doelgroep[bewerken]

Deze pagina is primair bedoeld voor initiatiefnemers die binnen het onderwijsdomein een afspraak of afsprakenstelsel ten behoeve van een ketensamenwerking of ketenvoorziening willen opstellen. Het biedt een overzicht van bestaande afspraken en standaarden die als bouwstenen kunnen dienen voor die ketensamenwerkingen en voorzieningen. Daarnaast is de informatie ook relevant voor architecten, beleidsmakers en andere betrokkenen die inzicht willen krijgen in de afspraken en standaarden die in het onderwijsdomein worden gebruikt. Een view op welke standaarden er van toepassing zijn op de architectuurlagen is te vinden op de pagina Standaarden geplot op het Edustandaard Lagenmodel. Het onderscheid tussen afspraken en standaarden wordt uitgelegd op de pagina Standaarden en afspraken.

Overzicht standaarden en afspraken in het onderwijs[bewerken]

De overzichtsplaat toont de relevante afspraken en standaarden geplot op de ROSA Ketendomeinen en IV-domeinen. Deze visualisatie helpt bij het identificeren van relevante afspraken voor specifieke domeinen binnen het onderwijs. Elke sectie van de plaat bevat verschillende afspraken en standaarden die relevant zijn voor dat specifieke domein. Het kan voorkomen dat een afspraak zich over meerdere domeinen uitstrekt. Behalve de afspraken en standaarden die hier worden getoond en waarvan de meeste zijn geregistreerd bij Edustandaard (zie: Afspraken Edustandaard) zijn voor het onderwijs ook veel van de standaarden relevant die voorkomen in de lijsten Pas Toe of Leg Uit(verplicht) en Aanbevolen van het Forum Standaardisatie. Voor sommige standaarden geldt dat ze verplicht zijn vanuit de wet Digitale Overheid (zie ook https://rosa.wikixl.nl/index.php/Verplichte_standaarden). Op termijn zal via deze ROSA-pagina een link gelegd worden naar voor het onderwijs relevante internationale standaarden (zoals die in EduXS zijn opgenomen). Voor dit laatste gebeurt dit in samenwerking met de Edustandaard-werkgroep Internationale standaardisatie.

Alle ketenprocessen die zorg dragen voor de initiatie en de verdere af- en behandeling van de deelname van de onderwijsdeelnemer in het onderwijs. (Grouping) Deelname aan het onderwijs Het faciliteren van de uitwisseling van administratieve gegevens van leerlingen, groepen en leerkrachten. (Requirement) EDEXML Het geheel van afspraken, standaarden en beveiligde verbindingen die de veilige digitale overdracht van studie- en begeleidingsgegevens van een leerling vanuit de leerlingadministratie van de huidige school naar de nieuwe school en voor binnenschoolse overdracht als voorbereiding hierop. De afspraak is ontwikkeld in het kader van de ketenvoorziening Overstap Service Onderwijs (OSO). (Requirement) OSO Gegevensset en profielen Uitwisseling van deelnemersgegevens tussen systemen (en applicaties & tools) binnen een mbo-instelling. (Requirement) Interne uitwisseling deelnemersgegevens Uitwisseling van doorstroomgegevens naar het vervolgonderwijs. (Requirement) Doorstroommonitor Met Edubadges kunnen studenten hun kennis en vaardigheden zichtbaar en ‘meeneembaar’ maken. (Requirement) Metadatamodel Edubadges Alle ketenprocessen ten behoeve van het produceren cq verwerven van de onderwijsinhoud (leermiddelen) in te zetten bij de uitvoering van het onderwijs. (Grouping) Inhoud van het onderwijs Metadata toekennen aan educatieve content om de vindbaarheid en vergelijkbaarheid te vergroten. (Requirement) NL Learning Object Metadata Webbased leermateriaal verpakken zodat het uitwisselbaar wordt. (Requirement) Content Packaging Berekenen van de gebruikskosten van een leermiddelenpakket dat bestaat uit onderliggende leerobjecten. (Requirement) Content Prijs Informatie Oplossingsvarianten voor distributie van en toegang tot digitale leermiddelen in het vo en mbo. (Requirement) ECK Distributie en Toegang Binnen het distributie/leveringsproces is ten behoeve van fijndistributie behoefte aan leerlinggegevens. Om deze uitwisseling te faciliteren is het EDEXML-profiel "FDE-set" gemaakt. (Requirement) FDE-set voor fijndistributie Educatieve content vindbaar maken door content te voorzien van metadata die centraal beschikbaar wordt gesteld. (Requirement) Beschikbaar stellen en verzamelen metadata Educatieve content uitwisselen zodat gebruikers die kunnen vinden aan de hand van metadata uit een centrale repository. (Requirement) Metadata opvragen Juridische, operationele, functionele en technische afspraken over gestandaardiseerde, veilige en betrouwbare gegevensuitwisseling tussen leer- en onderwijsmiddelen. (Requirement) Edu-V afsprakenstelsel Alle ketenprocessen die ondersteunend zijn aan het organiseren van het onderwijs. (Grouping) Organisatie van het onderwijs De afspraak Registratie Instellingen en Opleidingen (RIO) beschrijft de onderwijsinstellingen in relatie tot het onderwijs wat ze aanbieden, hoe ze het aanbieden en waar ze dat aanbieden. (Requirement) RIO Canonieke Modellen HOVI (Hoger Onderwijs Voorlichtings Informatie) voorziet in afspraken en systemen om informatie over onderwijsinstellingen, opleidingen en voorlichtingsactiviteiten op gestandaardiseerde wijze beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de studiekeuze. (Requirement) Hoger Onderwijs Voorlichtings Informatie De OCW Taxonomie ondersteunt de uitwisseling van financiële verantwoordingsgegevens tussen bevoegd gezagen (besturen) van scholen en het ministerie van OCW. (Requirement) OCW Taxonomie De OO API maakt een simpelere data-uitwisseling tussen HO-instellingen mogelijk op een veilige en gebruiksvriendelijke manier. (Requirement) Open Onderwijs API Binnen RIO zijn er twee canonieke informatiemodellen, een voor het basisonderwijs (RIO-bo) en een voor het (voortgezet) speciaal onderwijs (RIO-so/vso) gedefinieerd, waarin onder meer drie belangrijke waardenlijsten zijn opgenomen. (Requirement) Waardenlijsten RIO-po Binnen RIO is er een canoniek informatiemodel voor het voortgezet onderwijs (RIO-vo) gedefinieerd, waarin onder meer drie belangrijke waardenlijsten zijn opgenomen. (Requirement) Waardenlijsten RIO-vo De vereniging Universiteiten van Nederland (UNL) verzamelt gegevens over medewerkers in dienst van de Nederlandse universiteiten. (Requirement) Definitieafspraken personeel universiteiten Alle ketenprocessen die zorg dragen voor de uitvoering van het onderwijs. (Grouping) Uitvoering van het onderwijs Educatieve content aanbieden via een afspeelomgeving op basis van het leerplan en vorderingen van de leerling. (Requirement) Afspelen educatieve content Uitwisselingen ter ondersteuning van de centrale examens in het kader van de eindexamens in het vo. (Requirement) Centrale Examens VO Uitwisseling van gegevens waarmee summatieve toetsresultaten vanuit een toetsapplicatie kunnen worden overgebracht naar een resultaatverwerkend systeem. (Requirement) Summatieve toetsresultaten vo Mbo-standaard gebaseerd op OOAPI om toetsen en examens te organiseren en resultaten over te dragen. (Requirement) OKE MBO- toetsafname De OO API maakt een simpelere data-uitwisseling tussen HO-instellingen mogelijk op een veilige en gebruiksvriendelijke manier. (Requirement) Open Onderwijs API Deze afsprakenset betreft zowel de uitwisseling van leerlinggegevens vanuit het LAS (leerlingadministratiesysteem) van de school naar de toetsapplicatie van de leverancier van de niet-methodegebonden toets als de uitwisseling van resultaatgegevens de andere kant op naar het LAS of naar een zelfstandig leerlingvolgsysteem of dashboard. (Requirement) Niet-methodegebonden Toetsen PO Uitwisseling Leerlinggegevens en Resultaten (Requirement) UWLR Afspraken gericht op de gegevensuitwisseling tussen leerlingadministratiesysteem en toetssysteem tbv de Doorstroomtoets po (Requirement) Logistiek Proces Doorstroomtoets po Juridische, operationele, functionele en technische afspraken over gestandaardiseerde, veilige en betrouwbare gegevensuitwisseling tussen leer- en onderwijsmiddelen. (Requirement) Edu-V afsprakenstelsel Grouping Gegevensuitwisseling Edukoppeling omvat standaarden en afspraken voor beveiligd elektronische informatie-uitwisseling in het onderwijs. Edukoppeling is de onderwijsspecifieke variant van de overheidsbrede afspraak Digikoppeling. (Requirement) Edukoppeling Systemen kunnen duurzaam informatie uit verschillende bronnen over hetzelfde leermiddel samenbrengen of uit elkaar halen. (Requirement) Unieke persistente identifier Eenvoudig mechanisme voor de interoperabiliteit van repositories voor de uitwisseling van metadata. (Requirement) Open Archives Initiative – P rotocol for Metadata Harvesting Deze persistente identifiers verwijzen niet naar een fysieke plaats van een bestand op een server, maar naar een naam. (Requirement) Uniform Resource Names Het ROSA Begrippenkader beschrijft op begripsniveau het gehele onderwijsdomein, zowel de publiek/wettelijke kant als het publiek/private deel voor wat betreft architectuurbegrippen, domeinbegrippen en begrippen die de gemeenschappelijke informatievoorziening betreffen. (Requirement) ROSA Begrippenkader Het MIM-profiel voor het onderwijs is gemaakt met het voornemen om voorstellen te doen voor keuzes en uitbreidingen toe te voegen aan MIM specifiek voor het onderwijs. (Requirement) MIM-profiel onderwijs AMIGO staat voor Aanpak voor Modulair opgebouwde Interacties en Gegevensstructuren in het Onderwijs. De aanpak is bedoeld voor leveranciers van digitale diensten in het onderwijs: of ze nu publiek of privaat zijn. Zij kunnen met behulp van de AMIGO-aanpak stapsgewijs breed toepasbare afspraken maken over gegevensuitwisselingen in het onderwijs. (Requirement) AMIGO-aanpak Grouping IBP Het Certificeringsschema informatiebeveiliging en privacy ROSA is bedoeld voor leveranciers van ict-toepassingen in de onderwijsketen. (Requirement) Certificeringsschema informatiebeveiliging en privacy ROSA Ketenpartijen hebben te maken met verschillende gegevensuitwisselingen met de daarbij horende afspraken en standaarden. Hierbij worden ook afspraken gemaakt voor beveiliging. (Requirement) Uniforme Beveiligingsvoorschriften – T ransport Layer Security De SURF Security Baseline is een set van maatregelen voor informatiebeveiliging. (Requirement) SURF Security Baseline In deze standaard worden afspraken voor veilig en betrouwbaar e-mailverkeer behandeld. (Requirement) Uniforme Beveiligingsvoorschriften – V eilig en Betrouwbaar e- mailverkeer In deze handreiking worden ‘Security Headers’ en de effectiviteit ervan inzichtelijk gemaakt, zodat eigenaren en beheerders van webapplicaties in het onderwijs, deze naar eigen inzicht en situatie kunnen toepassen. Dit heeft als doel om de veiligheid en betrouwbaarheid van webapplicaties in het onderwijs te verbeteren. (Requirement) Uniforme Beveiligingsvoorschriften – S ecurity Headers Grouping IAM Security Assertion Markup Language (SAML) maakt Single Sign On (SSO) mogelijk. (Requirement) SAML 2.0 De afspraak ECK iD helpt scholen de privacy en beveiliging rond digitale leermiddelen veilig te regelen. Het ECK iD maakt dat er minder identificerende gegevens over de lijn hoeven wat goed is voor de privacy. Vaste afspraken over hóe informatie gedeeld en opgeslagen wordt verstevigen bovendien de informatiebeveiliging. (Requirement) ECK iD Maakt Single Sign On (SSO) mogelijk. (Requirement) OpenID Connect ArchiMateNote Onderzoek Afspraken die zorgen voor de verzameling, toegankelijkheid en verspreiding van wetenschappelijke publicaties en vakliteratuur. (Requirement) Metadata Object Description Scheme DIDL vormt samen met MODS het uitwisselingsformaat van de metadata die door het hoger onderwijs worden aangeboden. (Requirement) Digital Item Declaration Language Voorkomen dat labels voor concepten in de DIDL- en MODS-afspraken variabele schrijfwijzen krijgen. (Requirement) Semantics Deze svg is op 16-03-2026 11:10:30 CET gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 16-03-2026 11:10:30 CET

Overzichtstabel standaarden en afspraken[bewerken]

De onderstaande tabel geeft een gedetailleerd overzicht van de relevante standaarden en afspraken in het onderwijsdomein. Deze wordt regelmatig bijgewerkt. De tabel bevat de volgende informatie:

  1. Naam: De officiële naam van de afspraak of standaard
  2. Beschrijving: Een korte omschrijving van het doel en de inhoud van de afspraak of standaard
  3. Registrerende organisatie: De organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van de afspraak of standaard
  4. Registratiestatus: De huidige status van de afspraak of standaard binnen die organisatie (bijvoorbeeld Edustandaard, Forum Standaardisatie)
  5. Gebruiksadvies: Een indicatie van hoe de afspraak of standaard volgens die organisatie gebruikt zou moeten worden

Deze tabel kan initiatiefnemers helpen bij het identificeren van relevante standaarden afspraken voor hun specifieke ketensamenwerking, ketenvoorziening of afsprakenstelsel. Het biedt een snelle manier om te zien welke standaarden en afspraken er al bestaan en hoe ze worden gebruikt in het onderwijsdomein.

NaamBeschrijvingRegistrerende organisatieRegistratiestatusGebruiksadvies
AMIGO-aanpakAMIGO staat voor Aanpak voor Modulair opgebouwde Interacties en Gegevensstructuren in het Onderwijs. De aanpak is bedoeld voor leveranciers van digitale diensten in het onderwijs: of ze nu publiek of privaat zijn. Zij kunnen met behulp van de AMIGO-aanpak stapsgewijs breed toepasbare afspraken maken over gegevensuitwisselingen in het onderwijs.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Afspelen educatieve contentEducatieve content aanbieden via een afspeelomgeving op basis van het leerplan en vorderingen van de leerling.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Beschikbaar stellen en verzamelen metadataEducatieve content vindbaar maken door content te voorzien van metadata die centraal beschikbaar wordt gesteld.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Centrale Examens VOUitwisselingen ter ondersteuning van de centrale examens in het kader van de eindexamens in het vo.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Certificeringsschema informatiebeveiliging en privacy ROSAHet Certificeringsschema informatiebeveiliging en privacy ROSA is bedoeld voor leveranciers van ict-toepassingen in de onderwijsketen.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Content PackagingWebbased leermateriaal verpakken zodat het uitwisselbaar wordt.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Content Prijs InformatieBerekenen van de gebruikskosten van een leermiddelenpakket dat bestaat uit onderliggende leerobjecten.EdustandaardAangemeldOnbekend
Definitieafspraken personeel universiteitenDe vereniging Universiteiten van Nederland (UNL) verzamelt gegevens over medewerkers in dienst van de Nederlandse universiteiten.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Digital Item Declaration LanguageDIDL vormt samen met MODS het uitwisselingsformaat van de metadata die door het hoger onderwijs worden aangeboden.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
DoorstroommonitorUitwisseling van doorstroomgegevens naar het vervolgonderwijs.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
ECK Distributie en ToegangOplossingsvarianten voor distributie van en toegang tot digitale leermiddelen in het vo en mbo.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
EDEXMLHet faciliteren van de uitwisseling van administratieve gegevens van leerlingen, groepen en leerkrachten.EdustandaardGeregistreerdOnder voorwaarden
Edu-V afsprakenstelselJuridische, operationele, functionele en technische afspraken over gestandaardiseerde, veilige en betrouwbare gegevensuitwisseling tussen leer- en onderwijsmiddelen.EdustandaardAangemeldAangeraden
EdukoppelingEdukoppeling omvat standaarden en afspraken voor beveiligd elektronische informatie-uitwisseling in het onderwijs. Edukoppeling is de onderwijsspecifieke variant van de overheidsbrede afspraak Digikoppeling.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
FDE-set voor fijndistributieBinnen het distributie/leveringsproces is ten behoeve van fijndistributie behoefte aan leerlinggegevens. Om deze uitwisseling te faciliteren is het EDEXML-profiel "FDE-set" gemaakt.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Hoger Onderwijs Voorlichtings InformatieHOVI (Hoger Onderwijs Voorlichtings Informatie) voorziet in afspraken en systemen om informatie over onderwijsinstellingen, opleidingen en voorlichtingsactiviteiten op gestandaardiseerde wijze beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de studiekeuze.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Interne uitwisseling deelnemersgegevensUitwisseling van deelnemersgegevens tussen systemen (en applicaties & tools) binnen een mbo-instelling.EdustandaardAangemeldOnbekend
Logistiek Proces Doorstroomtoets poAfspraken gericht op de gegevensuitwisseling tussen leerlingadministratiesysteem en toetssysteem tbv de Doorstroomtoets poEdustandaardGeregistreerdVerplicht
MIM-profiel onderwijsHet MIM-profiel voor het onderwijs is gemaakt met het voornemen om voorstellen te doen voor keuzes en uitbreidingen toe te voegen aan MIM specifiek voor het onderwijs.EdustandaardAangemeldAangeraden
Metadata Object Description SchemeAfspraken die zorgen voor de verzameling, toegankelijkheid en verspreiding van wetenschappelijke publicaties en vakliteratuur.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Metadata opvragenEducatieve content uitwisselen zodat gebruikers die kunnen vinden aan de hand van metadata uit een centrale repository.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Metadatamodel EdubadgesMet Edubadges kunnen studenten hun kennis en vaardigheden zichtbaar en ‘meeneembaar’ maken.EdustandaardAangemeldOnbekend
NL Learning Object MetadataMetadata toekennen aan educatieve content om de vindbaarheid en vergelijkbaarheid te vergroten.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Niet-methodegebonden Toetsen PODeze afsprakenset betreft zowel de uitwisseling van leerlinggegevens vanuit het LAS (leerlingadministratiesysteem) van de school naar de toetsapplicatie van de leverancier van de niet-methodegebonden toets als de uitwisseling van resultaatgegevens de andere kant op naar het LAS of naar een zelfstandig leerlingvolgsysteem of dashboard.EdustandaardAangemeldAangeraden
OCW TaxonomieDe OCW Taxonomie ondersteunt de uitwisseling van financiële verantwoordingsgegevens tussen bevoegd gezagen (besturen) van scholen en het ministerie van OCW.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
OKE MBO-toetsafnameMbo-standaard gebaseerd op OOAPI om toetsen en examens te organiseren en resultaten over te dragen.EdustandaardAangemeldAangeraden
OSO Gegevensset en profielenHet geheel van afspraken, standaarden en beveiligde verbindingen die de veilige digitale overdracht van studie- en begeleidingsgegevens van een leerling vanuit de leerlingadministratie van de huidige school naar de nieuwe school en voor binnenschoolse overdracht als voorbereiding hierop. De afspraak is ontwikkeld in het kader van de ketenvoorziening Overstap Service Onderwijs (OSO).EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Open Archives Initiative – Protocol for Metadata HarvestingEenvoudig mechanisme voor de interoperabiliteit van repositories voor de uitwisseling van metadata.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Open Onderwijs APIDe OO API maakt een simpelere data-uitwisseling tussen HO-instellingen mogelijk op een veilige en gebruiksvriendelijke manier.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
ROSA BegrippenkaderHet ROSA Begrippenkader beschrijft op begripsniveau het gehele onderwijsdomein, zowel de publiek/wettelijke kant als het publiek/private deel voor wat betreft architectuurbegrippen, domeinbegrippen en begrippen die de gemeenschappelijke informatievoorziening betreffen.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
SURF Security BaselineDe SURF Security Baseline is een set van maatregelen voor informatiebeveiliging.EdustandaardAangemeldOnbekend
SemanticsVoorkomen dat labels voor concepten in de DIDL- en MODS-afspraken variabele schrijfwijzen krijgen.EdustandaardGeregistreerdOnbekend
Summatieve toetsresultaten voUitwisseling van gegevens waarmee summatieve toetsresultaten vanuit een toetsapplicatie kunnen worden overgebracht naar een resultaatverwerkend systeem.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
UWLRUitwisseling Leerlinggegevens en ResultatenEdustandaardGeregistreerdOnder voorwaarden
Unieke persistente identifierSystemen kunnen duurzaam informatie uit verschillende bronnen over hetzelfde leermiddel samenbrengen of uit elkaar halen.EdustandaardAangemeldOnbekend
Uniform Resource NamesDeze persistente identifiers verwijzen niet naar een fysieke plaats van een bestand op een server, maar naar een naam.EdustandaardGeregistreerdOnbekend
Uniforme Beveiligingsvoorschriften – Security HeadersIn deze handreiking worden ‘Security Headers’ en de effectiviteit ervan inzichtelijk gemaakt, zodat eigenaren en beheerders van webapplicaties in het onderwijs, deze naar eigen inzicht en situatie kunnen toepassen. Dit heeft als doel om de veiligheid en betrouwbaarheid van webapplicaties in het onderwijs te verbeteren.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Uniforme Beveiligingsvoorschriften – Transport Layer SecurityKetenpartijen hebben te maken met verschillende gegevensuitwisselingen met de daarbij horende afspraken en standaarden. Hierbij worden ook afspraken gemaakt voor beveiliging.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Uniforme Beveiligingsvoorschriften – Veilig en Betrouwbaar e-mailverkeerIn deze standaard worden afspraken voor veilig en betrouwbaar e-mailverkeer behandeld.EdustandaardGeregistreerdVerplicht
Waardenlijsten RIO-poBinnen RIO zijn er twee canonieke informatiemodellen, een voor het basisonderwijs (RIO-bo) en een voor het (voortgezet) speciaal onderwijs (RIO-so/vso) gedefinieerd, waarin onder meer drie belangrijke waardenlijsten zijn opgenomen.EdustandaardGeregistreerdAangeraden
Waardenlijsten RIO-voBinnen RIO is er een canoniek informatiemodel voor het voortgezet onderwijs (RIO-vo) gedefinieerd, waarin onder meer drie belangrijke waardenlijsten zijn opgenomen.EdustandaardGeregistreerdAangeraden