Toepassen leermiddelen
Deze pagina toont de uitwerking van het ketenprocesmodel Toepassen leermiddelen en bevat een aantal ketenprocessen die binnen de ketendomeinen Inhoud van het onderwijs, Organisatie van het onderwijs en Uitvoering van het onderwijs vallen. De keuze om deze ketenprocessen in dit model op te nemen heeft te maken met de afhankelijkheid en samenhang tussen deze processen en met de ketensamenwerkingen die deze processen ondersteunen. In de uitwerkingen is input verwerkt vanuit de FORA, MORA, HORA, de afspraak Distributie en toegang en het afsprakenstelsel (in wording) Edu-V.
In detail[bewerken]
Deze weergave geeft de inrichting van het ketenproces Toepassen leermiddelen in detail weer. De ketenprocesstappen geven expliciete invulling aan het ketenproces en ondersteunen op hun beurt de gegevensuitwisselingen die tot uitdrukking komen in de informatieobjecten die van en naar de ketenprocesstappen lopen. Een aantal belangrijke aandachtspunten voor dit model:
- Het onderscheid tussen leermateriaal (inhoud) en leermiddel (product), waarbij hetzelfde leermateriaal in verschillende leermiddelen opgenomen kan worden.
- De aanspraak op een leermiddel (rechten en plichten) die naar aanleiding van verschillende acties in het ketenproces wordt bijgesteld.
In het model wordt onderscheid gemaakt tussen de inhoud (het leermateriaal) en het product (het leermiddel) dat op basis van die inhoud wordt samengesteld. Hetzelfde leermateriaal kan in verschillende leermiddelen worden (her)gebruikt.
Op basis van (de match tussen) de leermiddelbeschrijving en de educatieve context waarbinnen het leermiddel moet worden toegepast, wordt een selectie gemaakt. Dat kan de selectie van één enkel leermiddel zijn, of bijvoorbeeld een winkelmandje dat gaandeweg gevuld wordt. Een specifieke vorm van selectie is een zogenoemde leermiddelenlijst, waarin op voorhand is vastgelegd welke leermiddelen nodig zijn.
Vanaf het moment van bestellen ontstaat een bepaalde aanspraak - in de vorm van rechten en plichten - op het leermiddel die op basis van levering, gebruik en betaling wordt bijgesteld. Zo kan de eerste keer gebruik van het leermiddel bijvoorbeeld gelden als 'activatie', waarna de gebruiker het recht heeft het leermiddel daadwerkelijk te gebruiken, maar bepaalde andere (retour)rechten niet langer gelden. Afhankelijk van het betaalmodel dat voor het leermiddel van toepassing is (bijv. betaling vooraf, betalen naar gebruik, gratis beschikbaar, abonnement, etc.) beïnvloedt de betaalstatus ook de aanspraak die iemand op een leermiddel heeft.
Vanuit het gebruik van het leermiddel ontstaan enerzijds voortgangsgegevens (waar bevindt iemand zich in het leermateriaal) en anderzijds gebruiksgegevens (wanneer en hoe is het leermiddel gebruikt) die elk hun eigen weg vinden naar andere processen (zie ook het model in context). De voortgangs- en gebruiksgegevens zijn relevante input voor de monitoring van de voortgang van een onderwijsdeelnemer, omdat ze iets zeggen over de (mate van) interactie van de onderwijsdeelnemer met het leermiddel en leermateriaal. De gebruiksgegevens zijn ook relevant voor betaling, indien sprake is van betalen naar gebruik. Gebruiksgegevens kunnen ook input zijn voor een nieuwe selectie- en bestelcyclus, waarbij de selecterende partij de selectie afstemt op gebruiksgegevens uit bijvoorbeeld het voorgaande leerjaar.
In context[bewerken]
Deze In-context-weergave geeft inzicht in welke ketenprocessen en contexten vanuit het ketenprocesmodel Toepassen leermiddelen worden aangesproken, maar die niet in dit ketenprocesmodel verder in detail zijn uitgewerkt. In het in context-model zijn enkel de informatieobjecten opgenomen die tussen de verschillende ketenprocessen uitgewisseld worden.
Voor het verwerven van een leermiddel is informatie nodig over de desbetreffende onderwijseenheid en/of de onderwijsdeelnemer voor wie het leermiddel bestemd is, zodat de relevante leermiddelen geselecteerd kunnen worden. Informatie over de onderwijsdeelnemer is ook nodig voor het (persoonsgebonden) gebruik van het leermiddel.
De beschrijving van de - na verwerving - beschikbare leermiddelen en leermaterialen zijn input voor plannen en roosteren. Zo kan informatie over de beschikbare leermiddelen bijvoorbeeld betrokken worden bij het maken van de lesplanning, en informatie over het leermateriaal bijvoorbeeld gebruikt worden bij het opbouwen van een studiewijzer. Bij planning en roostering kan - buiten scope van dit model dat specifiek ziet op leermiddelen - ook informatie betrokken worden van facilitaire middelen (zoals de benodigde inrichting van les- en praktijklokalen, en bijvoorbeeld de benodigde aanwezigheid van een draaibank of kappersstoelen voor bepaalde praktijklessen).
Vanuit het gebruik van het leermiddel ontstaan leerresultaten die hun weg vinden naar het ketenproces Administreren leerresultaat. Daarnaast ontstaan enerzijds voortgangsgegevens (waar bevindt iemand zich in het leermateriaal) en anderzijds gebruiksgegevens (wanneer en hoe is het leermiddel gebruikt). De voortgangs- en gebruiksgegevens zijn relevante input voor de monitoring van de voortgang van een onderwijsdeelnemer, omdat ze iets zeggen over de (mate van) interactie van de onderwijsdeelnemer met het leermiddel en leermateriaal. De gebruiksgegevens zijn ook relevant voor betaling, indien sprake is van betalen naar gebruik. Gebruiksgegevens kunnen ook input zijn voor een nieuwe selectie- en bestelcyclus, waarbij de selecterende partij de selectie afstemt op gebruiksgegevens uit bijvoorbeeld het voorgaande leerjaar.
Het uitvoeren van een toets is op zichzelf een verschijningsvorm van het gebruik van een leermiddel.
Per rol[bewerken]
In deze weergave staan de rollen centraal die een verantwoordelijkheid hebben in de uitvoering van het ketenproces Toepassen leermiddelen. In de weergave zijn naast de rollen ook de informatieobjecten opgenomen die uitgewisseld worden tussen de betrokken ketenpartners die de rollen kunnen vervullen. Deze view vormt daarmee een referentie voor het inrichten van ketensamenwerkingen.
Aan de oorsprong van de keten staat de Leermateriaalontwikkelaar die het leermateriaal verzorgt dat door een Leermiddelaanbieder in het leermiddel - het product - wordt gebundeld. Beide rollen kunnen vanzelfsprekend in de praktijk door één en dezelfde actor worden ingevuld.
De Onderwijsorganisatie is verantwoordelijk voor de leermiddelselectie, die moet passen bij het onderwijs zoals dat door de onderwijsorganisatie wordt aangeboden. De Leermiddelbesteller voert de daadwerkelijke bestelling uit. Dat kan diezelfde onderwijsorganisatie zijn die bijvoorbeeld in bulk leermiddelen bestelt, maar ook de onderwijsdeelnemer die zelf als Leermiddelgebruiker het leermiddel zal gaan gebruiken.
In de meeste gevallen zal het gebruik van het leermiddel kosten met zich meebrengen. Deze worden door de Leermiddelbetaler voldaan. Dit kan wederom de onderwijsorganisatie zijn of de leermiddelgebruiker zelf, maar ook een derde partij (bijvoorbeeld de ouder of de werkgever).
Informatie[bewerken]
In deze weergave staan de informatieobjecten die relevant zijn binnen de uitvoering van het ketenprocesmodel Toepassen leermiddelen. In de weergave wordt ook de onderlinge samenhang van de informatieobjecten getoond op basis van de conceptuele informatiemodellen voor de informatieonderwerpen / KOI-objecten waaronder de informatieobjecten vallen.
Referentiecomponenten[bewerken]
Hier is zichtbaar hoe twee typen Leermiddelcatalogi in de keten met elkaar samenwerken: de leverancierspecifieke leermiddelcatalogus omvat informatie specifieke voor één leverancier of aanbieder. Deze informatie kan geaggregeerd worden in een leveranciersonafhankelijke catalogus waarin informatie van verschillende partijen bij elkaar komt.
Ketenprocessen[bewerken]
| Naam | Beschrijving |
|---|---|
| Aanbieden leermiddel | Het samenstellen van leermiddelen voor specifieke onderwijstoepassingen en -doelgroepen. |
| Betalen leermiddel(gebruik) | De afhandeling van een eventuele financiële verplichting na verwerving en/of gebruik van een leermiddel. |
| Gebruiken leermiddel | Het ingebruiknemen van leermiddelen en het aanwenden van het leermateriaal. |
| Ontwikkelen leermateriaal | Het construeren van leermateriaal en het geschikt maken van dat materiaal voor toepassing in onderwijsleersituaties. |
| Verwerven leermiddel | Het verkrijgen van een leermiddel en/of het recht om een leermiddel te gebruiken. |
Ketenprocesstappen[bewerken]
| Naam | Beschrijving |
|---|---|
| Bepalen leermiddelkosten | Het bepalen welke kosten betaald moeten worden voor het gebruik van een leermiddel. Deze kosten kunnen bestaan uit een vaste component (bijv. eenmalige licentiekosten, of een abonnement) en/of een variabele component (op basis van het daadwerkelijke gebruik van een leermiddel). De kosten kunnen ook nihil zijn. |
| Bestellen leermiddel | Het plaatsen van een bestelling. |
| Betalen leermiddelkosten | Het voldoen van de te betalen leermiddelkosten. |
| Construeren leermateriaal | Het maken van leermateriaal (inhoud). |
| Gebruiken leermateriaal | Het gebruik maken van de inhoud van een leermiddel, zoals het lezen van teksten, het bekijken van instructievideos, het maken van opdrachten, et cetera. |
| In gebruik nemen leermiddel | Handeling waardoor rechten en plichten met betrekking tot een bestelling en levering overgaan in rechten en plichten rond het gebruik. |
| Leveren leermiddel | Proces waarbij een besteld leermiddel ter beschikking wordt gesteld aan de besteller/gebruiker. Er zijn verschillende methoden van leveren; deze worden ook deels bepaald door de karakteristieken van het leermateriaal. Zo betreft het leveren van fysiek materiaal het versturen naar het opgegeven afleveradres en kan voor digitaal leermateriaal een activatiecode van een bestelde licentie aan een besteller of een gebruiker digitaal of fysiek worden geleverd. |
| Publiceren leermateriaal | Het beschikbaar stellen van leermateriaal met bijbehorende leermateriaalbeschrijving. |
| Publiceren leermiddel | Het beschikbaar stellen van een leermiddel met bijbehorende leermiddelbeschrijving. |
| Samenstellen leermiddel | Het samenstellen van een leermiddel (product) op basis van (een combinatie van) leermateriaal (inhoud). |
| Selecteren leermiddel | Het aan de hand van criteria selecteren van een of meer leermiddelen die toepasbaar zijn op de onderwijsleersituatie van een individuele onderwijsdeelnemer of een groep onderwijsdeelnemers. |
Informatieobjecten[bewerken]
| Naam | Beschrijving | KOI-object |
|---|---|---|
| Aangeboden opleidingseenheid | Opleidingseenheid die door een Onderwijsaanbieder aangeboden wordt in een bepaalde vorm, al dan niet op een bepaalde Onderwijslocatie, waarop een onderwijsvolger zich kan inschrijven. | Onderwijsaanbod |
| Aanspraak op leermiddel | Het recht om binnen een afgesproken termijn een leermiddel te activeren en te gebruiken. | Onderwijsmateriaal |
| Akkoord op leermiddelcondities | De instemming met de voorwaarden voor levering, betaling en gebruik die op een leermiddel van toepassing zijn. | Onderwijsmateriaal |
| Beschrijving beschikbaar leermateriaal | Een beschrijving van (de beoogde toepassing van) geleverd / beschikbaar leermateriaal. | Onderwijsmateriaal |
| Beschrijving beschikbaar leermiddel | Een beschrijving van de inhoud en beoogde toepassing van een geleverd / beschikbaar leermiddel. | Onderwijsmateriaal |
| Bestelling | Een opdracht om één of meer leermiddelen te leveren. | Onderwijsmateriaal |
| Leeractiviteit | Het door een onderwijsdeelnemer aanleren van kennis, vaardigheden en attitudes. | Onderwijsactiviteit |
| Leermateriaal | Materiaal dat naar vorm en inhoud is gericht op informatieoverdracht in onderwijsleersituaties. | Onderwijsmateriaal |
| Leermateriaalbeschrijving | Een beschrijving van (de beoogde toepassing van) leermateriaal. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddel | Een product dat is samengesteld uit onderwijsmateriaal en dat onder bepaalde condities verkregen en gebruikt kan worden. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddelactivatie | Het eerste gebruik van een leermiddel, waardoor een (gebruiks)licentie ontstaat. | Onderwijsactiviteit |
| Leermiddelbeschrijving | Een beschrijving van de inhoud en beoogde toepassing van een leermiddel. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddelenlijst | Een overzicht van de leermiddelen die een onderwijsdeelnemer in een bepaalde periode nodig heeft. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddelgebruik | Het feitelijke gebruik van een leermiddel. | Onderwijsactiviteit |
| Leermiddelgebruikskosten | De kosten voor het gebruik van een leermiddel. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddellicentie | Een gebruiksrecht en autorisatie om van een product of dienst gebruik te maken binnen bepaalde voorwaarden. | Onderwijsmateriaal |
| Leermiddelselectie | De selectie van één of meer te verwerven leermiddelen. | Onderwijsmateriaal |
| Leermodule | Een bundeling van leermaterialen. | Onderwijsmateriaal |
| Leerresultaat | Uitkomst van een door een onderwijsdeelnemer uitgevoerde leeractiviteit. | Leerresultaat |
| Onderwijsdeelname | Een onderwijsdeelname is de formele vastlegging waarop een onderwijsdeelnemer is ingeschreven, en actief deelneemt aan een specifiek onderwijsprogramma, cursus, of opleidingsonderdeel, met als doel het behalen van vastgestelde leeruitkomsten of certificeringen binnen een bepaald tijdsbestek. | Onderwijsdeelname |
| Onderwijsdeelnemer | Een natuurlijk persoon die deelneemt, heeft deelgenomen of voornemens is om deel te nemen aan een onderwijsactiviteit, om zich kennis, vaardigheden en attitudes eigen te maken. | Onderwijsdeelnemer |
| Onderwijseenheid | Een samenhangend geheel van kennis, inzicht en vaardigheden met een bepaald leerdoel. | Onderwijseenheid |
| Opleidingseenheid | Een afgeronde of benoembare eenheid van onderwijs, die kan variëren in schaal en doel. | Onderwijseenheid |
| Voortgang leermateriaal | Informatie over het starten en afronden van bepaalde inhoud van gebruikt leermateriaal, aangevuld met eventuele signalen voor opvolging door de onderwijsdeelnemer en/of onderwijsprofessional. | Onderwijsactiviteit |