Bewerken pagina: Begrip:4f370f88-dfa3-4935-be6d-436d19544342

U hebt geen toestemming om deze pagina te bewerken, want:

De gevraagde handeling is voorbehouden aan gebruikers in een van de volgende groepen: Gebruikers, Bots, Beheerders.
U hebt geen rechten om de gevraagde handeling te verrichten.
U hebt geen rechten om pagina's in de naamruimte Begrip te bewerken.

De belangrijkste toepassing voor een begrippenkader is het ophalen van informatie, waarbij het doel is om naar begrippen te zoeken. Begrippen worden weergegeven door termen. Elke term in een thesaurus moet een enkel begrip (of denkeenheid) vertegenwoordigen. Begrippen kunnen variëren van eenvoudig (bijv. katten) tot zeer complex (bijv. rassendiscriminatie onder etnische minderheden). Samengestelde termen of zinsdelen zijn over het algemeen nodig om de meer complexe begrippen uit te drukken.

Begrippen kunnen als zelfstandige entiteiten worden gezien, maar meestal worden ze opgesteld als onderdeel van een samenhangend begrippenkader. Conform NL-SBB is het verplicht een begrip aan minimaal één begrippenkader toe te wijzen. Collecties bieden de mogelijkheid om binnen een begrippenkader begrippen die voor hun betekenis niet direct via semantische relaties met elkaar zijn verbonden te groeperen. Het gebruik van collecties is optioneel.

in kader

«In kader» relateert een begrip aan een begrippenkader waarin het is opgenomen.Volgens de SKOS-standaard kan een begrip in meerdere begrippenkaders worden opgenomen. We bedoelen dan ook niet met deze eigenschap dat een begrip wordt beheerd in dit begrippenkader, maar dat dit begrip valt binnen de context die met het begrippenkader wordt beoogd. Praktisch gezien kan dit slechts als sprake is van begrippenkaders waarvan de contexten overlappen.

:

in collectie

Een collectie is een verzameling van begrippen die voor een bepaalde situatie betekenisvol bij elkaar passen.

:

Termen vallen onder de karakteristieken van begrippen. Een term is een aaneenschakeling van één of meerdere woorden die samen een conceptuele eenheid vormen.

voorkeursterm^*

Een voorkeursterm is een naam die in een specifieke taal de geprefereerde lexicale naam is.De term om een begrip weer te geven, kan bestaan uit één of meerdere woorden. In het gewone spraakgebruik kan een enkele term meer dan één betekenis hebben. De meest voorkomende betekenis is niet altijd de betekenis die nodig is om het in het begrippenkader gezochte begrip weer te geven. Indien de context die wordt geboden door de hiërarchie van bovenliggende en onderliggende begrippen gekoppeld aan het betreffende begrip onvoldoende is om de beoogde reikwijdte te verduidelijken, dienen aanvullende maatregelen te worden genomen. Hoewel alle termen in een begrippenkader zo ondubbelzinnig mogelijk moeten worden uitgedrukt, is het vooral belangrijk om de voorkeursterm van een bepaald concept zo te formuleren dat het de beoogde reikwijdte aan elke gebruiker overbrengt. De term "depressie" met meerdere betekenissen kan bijvoorbeeld worden geherformuleerd als "economische depressie" of "meteorologische depressie", al naar gelang het geval. Als alternatief kan een kwalificatie worden gebruikt. In gevallen waarin deze maatregelen niet passend of voldoende zijn, of waar aanvullende informatie zou helpen om de betekenis te verduidelijken en het gebruik consistenter te maken, moet een expliciete toelichting worden gebruikt.

:

Taal

Waarde

✖

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

alternatieve term

Een alternatieve term is een naam die gebruikt kan worden als alternatief voor de voorkeursterm van een object, maar niet de voorkeur heeft.Het is niet gebruikelijk om termen die bij een specifieker begrip geplaatst zouden kunnen worden als alternatieve term op te nemen (ookwel upward-posting). Bijvoorbeeld door 'rechtshandeling' als alternatieve term bij een begrip met de voorkeursterm 'handeling' op te nemen. Afkortingen en hun volledige vormen kunnen als synoniemen worden behandeld.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

afkorting

Een afkorting is een notatie of naam die als verkorte aanduiding van een begrip fungeert. Een afkorting is een vorm van een alternatieve term. In NL-SBB wordt vooralsnog geen onderscheid gemaakt tussen afkortingen en andere vormen van alternatieve termen.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

zoekterm

Een zoekterm is een naam waarmee de vindbaarheid van een resource wordt vergroot, maar verder verborgen blijft.Een zoekterm wordt gebruikt wanneer een ontwerper van een begrippenkader wil dat die tekenreeks toegankelijk is voor op tekst gebaseerde indexering en zoekbewerkingen, maar niet wil dat die term zichtbaar is. Zoektermen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om verkeerd gespelde varianten van andere lexicale labels op te nemen.

:

Taal

Waarde

✖

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

code

Een code voor een begrip is een tekenreeks ter aanduiding van precies één begrip uit een begrippenkader.Sommige begrippenkaders, bijvoorbeeld classificatiesystemen zoals de Universal Decimal Classification (UDC), gebruiken codes (of bijschriften) als primair middel om toegang te krijgen tot de begrippen die ze bevatten. Codes zijn symbolen die normaal gesproken niet herkenbaar zijn als woorden of woordreeksen in een natuurlijke taal en die dus onafhankelijk van natuurlijke taalcontexten kunnen worden gebruikt. Ze zijn meestal samengesteld uit cijfers, aangevuld met leestekens en andere tekens.

:

naam

Een naam is een mensleesbare term ter aanduiding van iets.Dit is een overkoepelend begrip voor de verschillende soorten termen (voorkeursterm, alternatieve term, zoekterm) waarmee begrippen kunnen worden aangeduid. Good practice is om die specifieke termen te gebruiken. In de definitie moet 'iets' breed worden geïnterpreteerd. Het kan ieder onderwerp van gesprek zijn; zoals een specifiek begrip of een specifiek gebouw. Als een naam een afkorting is, wordt dat in deze standaard niet expliciet aangegeven. Als daar een usecase voor is, kan de uitbreiding skosXL mogelijk worden gebruikt.

:

Iedere beschrijving van een begrip in een begrippenkader probeert de betekenis van een begrip te 'vangen', zoals in het betreffende domein wordt beoogd. Een belangrijk middel daarbij is de verwoording van de betekenis van het begrip in natuurlijke taal.

definitie^*

Een definitie is een verwoording van de betekenis van een begrip waarmee het begrip kan worden onderscheiden van andere begrippen.De definitie dient te voldoen aan specifieke formuleringsregels voor definitie en dient in een voor mensen leesbare taal te begrijpen zijn. In dit laatste onderscheidt de definitie zich daarmee van een machine-leesbare formele beschrijving. Aan de hand van een definitie kan iemand bepalen of zijn eigen begrip behorende bij een term overeenkomt met het begrip dat gedefinieerd wordt. De uitleg of de toelichting bij een begrip kan gebruik worden voor iemand die het begrip nog niet kent om te begrijpen waar het over gaat.

:

Taal

Waarde

✖

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

uitleg

Een uitleg is een beschrijving van iets in eenvoudige taal, op taalniveau B1, die zonder verdere context begrepen kan worden.De definitie moet precies kloppen. De uitleg is er veel meer op gericht om de lezer te laten begrijpen wat er wordt bedoeld.

:

toelichting

Een toelichting is een notitie die meer duidelijkheid geeft over de betekenis of gebruik van een begrip.Een toelichting wordt gebruikt om de grenzen van een begrip te verduidelijken, vooral wanneer de betekenis van de voorkeursterm in het gewone spraakgebruik te breed of te eng kan worden geïnterpreteerd, of om onderscheid te maken tussen voorkeurstermen die overlappende betekenissen hebben. Een toelichting kan ook worden gebruikt om ander advies te geven over het gebruik van termen aan de indexeerder of de zoeker. Een toelichting hoeft geen volledige definitie te zijn, maar verduidelijkt het beoogde gebruik van een term binnen de thesaurus.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

voorbeeld

Een voorbeeld is een notitie die meer duidelijkheid geeft over het gebruik van een begrip.Een voorbeeld is een beschrijving van een begrip met als doel het abstracte idee toe te lichten met een concrete voorstelling.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

historie notitie

Een historie notitie is een notitie van de voormalige status/gebruik/betekenis van het begrip.Een «historie notitie» wordt gebruikt wanneer een nieuw begrip wordt toegevoegd aan het begrippenkader of wanneer er een wijziging wordt aangebracht in de beschrijving van een bestaand begrip die van invloed is op de reikwijdte van het begrip in verschillende toepassingsperioden. Hoewel het mogelijk is om dergelijke informatie in de toelichting op te nemen, heeft een aparte historische notitie de voorkeur. Deze kan de datum van introductie vermelden, of het kan meer complexe informatie geven over hoe te zoeken naar het begrip op een eerder of later tijdstip.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

Begrippen kunnen worden gerelateerd aan andere begrippen binnen hetzelfde begrippenkader.

is topbegrip van

Een topbegrip is een begrip dat bovenaan de hiërarchie staat in een begrippenkader.Bovenaan wil zeggen: het heeft geen bovenliggende begrippen. Dit maakt het gemakkelijker om bij het importeren van een thesaurus alle begrippen op het hoogste niveau eruit te halen en van daaruit een navigatieboom op te bouwen.

:

heeft bovenliggend begrip

«heeft bovenliggend begrip» relateert een begrip aan een begrip met een meer algemene betekenis.Conventie is om «heeft bovenliggend begrip» alleen te gebruiken om een directe hiërarchische link tussen twee begrippen te beschrijven. In 'nette' taxonomieën zijn hiërarchische relaties in een begrippenkader transitief. Dat wil zeggen als «dier» een bovenliggend begrip is van «zoogdier» en «zoogdier» een bovenliggend begrip van «kat», dan is de bewering dat «dier» een bovenliggend begrip is van «kat» ook waar. In 'slordige' taxonomieën is dit niet zo, bijvoorbeeld als «voertuig» wordt gedefinieerd als bovenliggend begrip van «auto» en «wiel» als onderliggend begrip van «auto» dan is «wiel» niet echt een onderliggend begrip van «voertuig».

:

heeft onderliggend begrip

«heeft onderliggend begrip» relateert een begrip aan een begrip met een specifiekere betekenis.Conventie is om «heeft bovenliggend begrip» alleen te gebruiken om een directe hiërarchische link tussen twee begrippen te beschrijven. In 'nette' taxonomieën zijn hiërarchische relaties in een begrippenkader transitief. Dat wil zeggen als «dier» een bovenliggend begrip is van «zoogdier» en «zoogdier» een bovenliggend begrip van «kat», dan is de bewering dat «dier» een bovenliggend begrip is van «kat» ook waar. In 'slordige' taxonomieën is dit niet zo, bijvoorbeeld als «voertuig» wordt gedefinieerd als bovenliggend begrip van «auto» en «wiel» als onderliggend begrip van «auto» dan is «wiel» niet echt een onderliggend begrip van «voertuig».

:

is gerelateerd aan

«is gerelateerd aan» verbindt een begrip met een ander begrip waarmee het semantisch samenhangt.De associatieve relatie omvat associaties tussen paren begrippen die niet hiërarchisch met elkaar verbonden zijn, maar semantisch of conceptueel zodanig geassocieerd zijn dat de link ertussen expliciet gemaakt moet worden, omdat het aanvullende of alternatieve termen kan suggereren die kunnen worden gebruikt bij het indexeren of vinden van een begrip.

:

is specialisatie van

«is specialisatie van» relateert een begrip aan een meer generiek begrip.De hiërarchische relatie tussen een paar begrippen wordt gebruikt wanneer de reikwijdte van het ene begrip volledig binnen de reikwijdte van het andere begrip valt. Deze relatie is gebaseerd op graden of niveaus van bovenliggend en onderliggend, waarbij het bovenliggende concept een klasse of geheel vertegenwoordigt, en onderliggende begrippen verwijzen naar haar leden of soorten. Een generalisatie wordt gebruikt wanneer het relevant is om deze relatie te onderscheiden van een partiële of instantiële hiërarchische relatie.

:

is generalisatie van

«is generalisatie van» relateert een begrip aan een specifieker begrip.De hiërarchische relatie tussen een paar begrippen wordt gebruikt wanneer de reikwijdte van het ene begrip volledig binnen de reikwijdte van het andere begrip valt. Deze relatie is gebaseerd op graden of niveaus van bovenliggend en onderliggend, waarbij het bovenliggende concept een klasse of geheel vertegenwoordigt, en onderliggende begrippen verwijzen naar haar leden of soorten. Een generalisatie wordt gebruikt wanneer het relevant is om deze relatie te onderscheiden van een partiële of instantiële hiërarchische relatie.

:

is onderdeel van

«is onderdeel van» relateert een begrip aan een meer omvattend begrip.De hiërarchische geheel-deel-relatie omvat een beperkt aantal situaties. Het gaat daarbij om situaties waarin een deel van een entiteit of systeem behoort tot een bepaald geheel. Dit geldt voor vier soorten begrippen, namelijk: (1) systemen en organen van het lichaam, (2) geografische locaties, (3) disciplines onderzoeksgebieden of (4) hiërarchische sociale structuren. De meeste andere gevallen van de geheel-deelrelatie komen niet in aanmerking voor een hiërarchische koppeling omdat het deel tot meer dan één geheel kan behoren.

:

omvat

Omvat relateert een begrip aan een minder omvattend begrip.De hiërarchische geheel-deel-relatie omvat een beperkt aantal situaties. Het gaat daarbij om situaties waarin een deel van een entiteit of systeem behoort tot een bepaald geheel. Dit geldt voor vier soorten begrippen, namelijk: (1) systemen en organen van het lichaam, (2) geografische locaties, (3) disciplines onderzoeksgebieden of (4) hiërarchische sociale structuren. De meeste andere gevallen van de geheel-deelrelatie komen niet in aanmerking voor een hiërarchische koppeling omdat het deel tot meer dan één geheel kan behoren.

:

is exemplaar van

«is exemplaar van» relateert een begrip, een exemplaar, aan een ander begrip, de categorie, waartoe eerstgenoemde begrip behoort.Bij deze instantiële relatie gaat het om begrippen die een ondergeschikte positie in een hiërarchie hebben. Dit zijn geen soorten of delen van een hogere categorie, maar individuele voorbeelden.

:

is categorie van

«is categorie van» relateert een begrip, de categorie, aan een begrip dat exemplarisch is voor eerstgenoemde begrip.Bij deze instantiële relatie gaat het om begrippen die een bovengeschikte positie in een hiërarchie hebben. Het gaat hierbij om een hogere categorie van individuele voorbeelden en niet van soorten of delen van deze catagorie.

:

Begrippen kunnen ook worden gerelateerd aan begrippen in een ander begrippenkader. Wanneer dat begrippenkader wordt beheerd in deze begrippenmanager, wordt een directe harmonisatierelatie gebruikt. Wanneer het gerelateerde begrippenkader wordt beheerd buiten deze begrippenmanager, wordt een harmonisatierelatie op basis van URIs gebruikt.

is exact overeenkomstig

«is exact overeenkomstig» relateert een begrip aan een overeenkomstig begrip uit een ander begrippenkader, waarbij de betekenis van deze begrippen bij uiteenlopende toepassingen gelijk aan elkaar kan worden verondersteld.Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader. Het begrip kan ook een 'leenwoord' zijn, dat wil zeggen dat het begrip is overgenomen uit het andere begrippenkader.

:

is vrijwel overeenkomstig

«is vrijwel overeenkomstig» relateert twee begrippen uit verschillende begrippenkaders die zoveel op elkaar lijken dat ze in sommige toepassingen door elkaar kunnen worden gebruikt voor het ophalen van informatie. De betekenis van deze begrippen is ongeveer gelijk aan elkaar.Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader, dus niet precies hetzelfde.

:

is overeenkomstig verwant

«is overeenkomstig verwant» relateert een begrip aan een verwant begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «is overeenkomstig verwant» op dezelfde manier als gerelateerd te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

heeft overeenkomstig bovenliggend

«heeft overeenkomstig bovenliggend» relateert een begrip aan een bovenliggend begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «heeft overeenkomstig bovenliggend» op dezelfde manier als «heeft bovenliggend» te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

heeft overeenkomstig onderliggend

«heeft overeenkomstig onderliggend» relateert een begrip aan een specifieker begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «heeft overeenkomstig onderliggend» op dezelfde manier als «heeft onderliggend» te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

is exact overeenkomstig (URI)

«is exact overeenkomstig» relateert een begrip aan een overeenkomstig begrip uit een ander begrippenkader, waarbij de betekenis van deze begrippen bij uiteenlopende toepassingen gelijk aan elkaar kan worden verondersteld.Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader. Het begrip kan ook een 'leenwoord' zijn, dat wil zeggen dat het begrip is overgenomen uit het andere begrippenkader.

:

is vrijwel overeenkomstig (URI)

«is vrijwel overeenkomstig» relateert twee begrippen uit verschillende begrippenkaders die zoveel op elkaar lijken dat ze in sommige toepassingen door elkaar kunnen worden gebruikt voor het ophalen van informatie. De betekenis van deze begrippen is ongeveer gelijk aan elkaar.Een dergelijke relatie is aanwezig als de betekenis van het betreffende begrip ongeveer gelijk is aan de betekenis van het begrip uit het andere begrippenkader, dus niet precies hetzelfde.

:

is overeenkomstig verwant (URI)

«is overeenkomstig verwant» relateert een begrip aan een verwant begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «is overeenkomstig verwant» op dezelfde manier als gerelateerd te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

heeft overeenkomstig bovenliggend (URI)

«heeft overeenkomstig bovenliggend» relateert een begrip aan een bovenliggend begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «heeft overeenkomstig bovenliggend» op dezelfde manier als «heeft bovenliggend» te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

heeft overeenkomstig onderliggend (URI)

«heeft overeenkomstig onderliggend» relateert een begrip aan een specifieker begrip uit een ander begrippenkader.Conventie is om «heeft overeenkomstig onderliggend» op dezelfde manier als «heeft onderliggend» te gebruiken, maar dan om een begrip te verbinden met een begrip in een ander begrippenkader, dus ook in een andere context. Je zou kunnen zeggen dat het in kaart brengen van dit soort relaties minder inherent is aan de betekenis van de betreffende begrippen. Vanuit het standpunt van de oorspronkelijke ontwerper van een begrippenkader kunnen ze soms zelfs verkeerd zijn. Harmonisatie eigenschappen zijn nuttig in toepassingen die meerdere, conceptueel overlappende begrippenkaders gebruiken.

:

Een brondocument is een document dat relevant is voor een begrip. Het is een good practice om voor ieder begrip een verwijzing naar een brondocument op te nemen.

heeft bron

:

Heeft bron

Object toevoegen

Bepaalde metadata bij een begrip is ondersteunend aan het redactionele proces.

redactionele status

Aanduiding van de redactionele toestand van de beschrijving van dit begrip.

:

begin geldigheid

Datum waarop de geldigheid van een begrip begint.

:

einde geldigheid

Datum waarop de geldigheid van een begrip eindigt.

:

datum laatste wijziging

Datum waarop de laatste inhoudelijke wijziging van één of meer kenmerken van het begrip heeft plaatsgevonden.

:

wijzigingsnotitie

Een wijzigingsnotitie is een notitie over een wijziging aan het begrip.Een wijzigingsnota documenteert fijnmazige wijzigingen aan een begrip, ten behoeve van beheer en onderhoud.

:

Taal

Waarde

✖

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

redactionele notitie

Een redactionele notitie is een notitie voor de redacteur, vertaler of beheerder van het begrippenkader.Redactionele notities zijn handig voor vermeldingen als -Controleer deze term nadat de bedrijfsfusie is voltooid- of -Deze term wordt genoemd in de scopenota van Concept X- of -Controleer de spelling met expert A-. Opmerkingen zoals deze, en verschillende attributen, zijn nuttiger voor housekeeping dan voor gebruikersraadpleging. Er kan een keuze worden gemaakt of gebruikers deze al dan niet mogen inzien.

:

Taalregel toevoegen

Taal

Waarde

✖

Vrije tekstU kunt hier extra informatie toevoegen. Deze zal onderaan de pagina getoond worden, maar is niet opvraagbaar via query's.

:

Meta-informatie

Samenvatting bewerkingU kunt hier een samenvatting of reden van de bewerking opgeven.

:

Samenvatting:

Dit is een kleine wijziging

Volg deze pagina

Annuleren

Bewerken pagina: Begrip:4f370f88-dfa3-4935-be6d-436d19544342

Meta-informatie

Navigatiemenu

Zoeken